Johan Vollenbroek is een Nederlands chemicus, geboren in 1949, die bekend werd als de man die met een rechtszaak de zogenoemde stikstofcrisis in Nederland veroorzaakte. Als voorzitter van de milieuorganisatie MOB (Mobilisation for the Environment) won hij in 2019 een historische zaak bij de Raad van State. Die uitspraak legde een groot deel van de bouw en infrastructuur in Nederland stil.
Wie is Johan Vollenbroek?
Vollenbroek groeide op als chemicus en werkte jarenlang als milieuadviseur bij Royal Haskoning, een groot adviesbureau. Later richtte hij zijn eigen milieuadviesbureau op, dat later uitgroeide tot de stichting MOB. Als voorzitter van MOB zet hij zich al jaren in voor een beter milieu in Nederland, met de nadruk op stikstof, maar ook op gevaarlijke stoffen zoals PFOA en PFAS.
Hij staat bekend als iemand die niet bang is om de overheid juridisch aan te pakken. Zijn aanpak is nuchter en gebaseerd op feiten en wetgeving. Vollenbroek ziet zichzelf niet als activist in de klassieke zin, maar als iemand die de wet gebruikt om milieudoelen te bereiken.
De stikstofzaak van 2019
In 2019 won Vollenbroek samen met MOB en twee andere kleine milieuorganisaties een baanbrekende zaak bij de Raad van State. De zaak draaide om de Programmatische Aanpak Stikstof, ook wel de PAS genoemd. De Raad van State oordeelde dat de PAS niet voldeed aan de Europese milieuwetgeving.
Het gevolg was enorm. Tienduizenden projecten kwamen stil te liggen, van woningbouw tot wegverbredingen. Alles wat stikstof uitstoot, kon tijdelijk niet doorgaan. Dit raakte boeren, bouwers en de overheid hard. De term “stikstofcrisis” was geboren en domineert sindsdien het politieke debat in Nederland.
Wat vindt Vollenbroek zelf van de gevolgen?
Vollenbroek staat regelmatig in de media en laat weten dat hij het lastig vindt dat zijn werk ook gevolgen heeft voor boerengezinnen. Toch benadrukt hij dat de schuld niet bij MOB ligt, maar bij het kabinet. Hij zegt dat MOB slechts de boodschapper is: de overheid had de stikstofregels al veel eerder moeten aanpakken.
Hij reageert dan ook geïrriteerd op mensen die hem of zijn organisatie de schuld geven van de problemen. Volgens hem is de echte oorzaak het jarenlange falende beleid van de Nederlandse overheid rond stikstof en natuur.
MOB: meer dan alleen stikstof
MOB richt zich niet alleen op stikstof. De organisatie maakt zich ook sterk bij andere milieukwesties. Zo speelde MOB een rol bij zaken rondom PFOA en PFAS, giftige stoffen die in het milieu terechtkomen. Vollenbroek gebruikt steeds dezelfde aanpak: hij toetst overheidsbesluiten aan bestaande wet- en regelgeving en stapt naar de rechter als die besluiten niet kloppen.
Die aanpak maakt MOB klein maar slagvaardig. Met een beperkte organisatie wist Vollenbroek meerdere grote zaken te winnen tegen de Nederlandse staat.
Een omstreden figuur met grote invloed
Johan Vollenbroek is geliefd bij milieuorganisaties en gevreesd door beleidsmakers en bouwers. Voor sommigen is hij een held die de natuur beschermt. Voor anderen is hij de man die Nederland “op slot zette”. Zelf houdt hij vast aan zijn missie: zorgen dat milieuwetgeving echt wordt nageleefd, ook als dat pijn doet.
Zijn werk laat zien hoe één persoon met juridische kennis en doorzettingsvermogen grote maatschappelijke gevolgen kan veroorzaken. Of je het met hem eens bent of niet, zijn invloed op het Nederlandse milieubeleid is onmiskenbaar.
Veelgestelde vragen over Johan Vollenbroek
Wat deed Johan Vollenbroek voordat hij bekend werd?
Johan Vollenbroek werkte als milieuadviseur bij Royal Haskoning, een groot adviesbureau. Daarna richtte hij zijn eigen milieuadviesbureau op, dat uitgroeide tot de stichting MOB.
Wat is MOB, de organisatie van Vollenbroek?
MOB staat voor Mobilisation for the Environment. Het is een Nederlandse milieuorganisatie waarvan Vollenbroek voorzitter is. MOB spant rechtszaken aan tegen de overheid als die de milieuwetgeving niet naleeft.
Heeft Johan Vollenbroek meer zaken gewonnen dan alleen de stikstofzaak?
Ja. Naast de stikstofzaak van 2019 is MOB ook actief geweest bij zaken over gevaarlijke stoffen zoals PFOA en PFAS. De organisatie heeft meerdere juridische procedures gevoerd tegen de Nederlandse overheid.
Waarom geeft Vollenbroek de overheid de schuld van de stikstofcrisis?
Vollenbroek stelt dat de overheid al veel eerder had moeten ingrijpen op het gebied van stikstof. MOB heeft alleen aangetoond dat het beleid niet deugde. De gevolgen, zoals problemen voor boeren en bouwers, zijn volgens hem het resultaat van jarenlang falend overheidsbeleid, niet van de rechtszaak zelf.
