Een ouderschapsplan is ook verplicht als je niet getrouwd bent, samen minderjarige kinderen hebt, samen het gezag hebt en uit elkaar gaat na een periode van samenwonen. Hebben jullie geen gezamenlijk gezag of hebben jullie nooit samengewoond? Dan geldt die verplichting niet op die grond, maar kunnen jullie wel samen afspraken op papier zetten.
Een geregistreerd partnerschap is een aparte situatie. Beëindig je dat partnerschap en hebben jullie minderjarige kinderen? Dan is een ouderschapsplan in principe verplicht, ook als maar één ouder gezag heeft.
Wanneer is een ouderschapsplan verplicht als je niet getrouwd bent?
Voor ouders zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap zijn drie punten samen bepalend: jullie hebben minderjarige kinderen, jullie hebben gezamenlijk gezag en jullie beëindigen het samenwonen. In die situatie moet je samen een ouderschapsplan maken.
Gezag betekent dat je verantwoordelijk bent voor belangrijke beslissingen over je kind. Het is niet hetzelfde als erkenning: een kind erkennen betekent niet in alle situaties automatisch dat je ook gezag hebt. Weet je niet zeker hoe het bij jullie zit, dan kun je informatie over het gezag opvragen bij de rechtbank.
Hebben jullie nooit samengewoond? Dan volgt uit het verbreken van jullie relatie geen verplichting om een ouderschapsplan te maken zoals die voor samenwonende ouders geldt. Toch kan een schriftelijk plan prettig zijn, bijvoorbeeld om vast te leggen wanneer jullie kind bij welke ouder is.
Wat zet je in het plan als ongehuwde ouders?
Voor een verplicht ouderschapsplan gelden dezelfde inhoudelijke eisen als bij ouders die getrouwd waren. Leg in ieder geval samen vast:
- De zorg en opvoeding: wanneer is jullie kind bij welke ouder en hoe verdelen jullie de zorgtaken?
- Informatie en overleg: hoe houden jullie elkaar op de hoogte en bespreken jullie belangrijke beslissingen, zoals een schoolkeuze?
- De kosten: hoe verdelen jullie de kosten van de verzorging en opvoeding, waaronder de kinderalimentatie?
Beschrijf ook hoe jullie je kind bij het maken van de afspraken hebben betrokken, op een manier die past bij de leeftijd en ontwikkeling. Een jong kind kun je bijvoorbeeld vragen wat het fijn vindt rondom wisselmomenten. Jullie blijven als ouders verantwoordelijk voor de uiteindelijke afspraken.
Maak het plan concreet. Schrijf niet alleen op dat jullie vakanties samen verdelen, maar ook hoe jullie daar afspraken over maken. Zo weten jullie allebei waar je aan toe bent.
Moet je het ouderschapsplan laten vastleggen bij een notaris?
Nee, ongehuwde ouders kunnen zelf een ouderschapsplan opstellen en ondertekenen. Een notaris is daarvoor niet verplicht. Door samen te ondertekenen leggen jullie vast dat jullie het met de afspraken eens zijn.
Een ondertekend plan is niet automatisch een rechterlijke uitspraak. Als jullie later hulp van de rechter nodig hebben om een afspraak af te dwingen, kan een familierechtadvocaat uitleggen welke mogelijkheden er zijn.
Als jullie het plan niet samen rond krijgen
Komen jullie er niet uit, dan kan een mediator helpen om het gesprek te voeren. Een familierechtadvocaat kan adviseren over de juridische mogelijkheden. Als overleg niet lukt, kan de rechter op verzoek bijvoorbeeld een beslissing nemen over de zorgregeling of kinderalimentatie.
Bewaar allebei een ondertekend exemplaar en spreek af wanneer jullie de afspraken opnieuw bekijken. Een plan voor ongehuwde ouders kan net als ieder ander ouderschapsplan worden aangepast als jullie situatie of de behoeften van je kind veranderen.


